Erromantizizmoko musikariak

• Rigoleto (11 de Marzo)

KONPOSITOREAK: Giuseppe Verdi
LIBRETO: Francesco Maria Piave basado en la obra teatral Le Roi s’amusse de Víctor Hugo
IZENBURU ORIGINALA: Rigoletto
ESTREINALDIA: La Fenice de Venecia
DATA: 1851 – 11 de marzo
AKZIOA: Mantua (Italia), durante el siglo XVI

PERTSONAIAK:
DUQUE.- Duque de Mantua Tenor
RIGOLETTO.- Bufón del Duque Barítono
GILDA.- Hija de Rigoletto Soprano
GIOVANNA.- Doncella de Gilda Mezzosoprano
SPARAFUCILE.- Sicario Bajo
MAGDALENA.- Hermana de Sparafucile Mezzosoprano
CONDE MONTERONE.- Noble Mantuano Barítono
CONDE CEPRANO.- Noble Mantuano Bajo
MARULLO.- Cortesano Barítono
BORSA.- Cortesano Barítono

• La Traviata (1853 – 06 de marzo)

KONPOSITOREA: Giuseppe Verdi
LIBRETO: Francisco María Piave basado en la obra La Dama de las Camelias de Alejandro Dumas jr.
IZENBURU ORIGINALA: La Traviata
ESTREINALDIA: La Fenice de Venecia
DATA: 1853 – 06 de marzo
AKZIOA: París a mediados del siglo XIX

PERTSONAIAK:
VIOLETA VALERY.- Cortesana Soprano
ALFREDO GERMONT.- Amante de Violeta Tenor
GIORGIO GERMONT.- Padre de Alfredo Barítono
FLORA BERVOIX.- Amiga de Violeta Mezzosoprano
MARQUES D’OBIGY.- Amante de Flora Bajo
BARON DOUPHOL.- Protector de Violeta Barítono
ANNINA.- Criada de Violeta Soprano
DR. GRENVIL.- Médico de Violeta Bajo

• Il trovatore (1853 – 19 de enero)

KONPOSITOREA: Giuseppe Verdi
LIBRETO: Salvatore Cammarano completado por Leone Emanuele Bardere y basado en el drama homónimo del dramaturgo español Antonio García Gutierrez
IZENBURU ORIGINALA: Il Trovatore
ESTREINALDIA: Teatro Apolo de Roma
DATA: 1853 – 19 de enero
AKZIOA: Zaragoza en el año 1413

PERTSONAIAK:
CONDE DE LUNA Noble.- Enamorado de Leonor Barítono
MANRIQUE Militar.- Prometido de Leonor Tenor
LEONOR.- Prometida de Manrique Soprano
AZUCENA Gitana.- Supuesta madre de Manrique Mezzosoprano
FERNANDO.- Jefe de la Guardia del Conde de Luna Bajo
RUIZ.- Lugarteniente de Manrique Tenor
INES.- Doncella de Leonor Soprano

Hector Berlioz 1803ko abenduaren 11an jaio zen La Cote-Saint-Andrenen eta 1869ko martxoaren 8an hil zen. Musikari frantsesa zen.

Bere lanik ezagunena Sinfonia Fantastikoa da.

Literaturak eragin handia izan zuen bere lanetan. Bere sinfonia fantastikoa egiteko Thomas de Quinceyren Confessionons of an English Opium-Eater idazlanenan oinarritu zen eta Faustoren madarikazioa konposatzeko Gerard de Nervalek egindako Goetheren “Fausto” lanean oinarritu zen.

Sinfonia fantastika

Niccoló Paganini biolin-jole eta musikagile handiaren garaikideek bere izugarrizko ahalmena Deabruarekin egindako itun baten ondorioa zela pentsatzen zuten.

Jascha Heifetz plays Paganini Caprice

Hau da paganiniren argazkia:

Johann Strauss

Konpositore austriarra izan zen eta dinastia musikal baten fundatzaile izan zen bere semeekin batera, hala nola, Josef Strauss, Eduard Strauss eta Johann Strauss II.

Bere lan oso famatua, famatuena izan daitekeena, Marcha Radetzky da.

Strauss-en aita judutarra zen, baina katolizismora pasatzera behartu zutenean, bere familiarentzat oso berri txarra izan zen.

Strauss-en ama hil egin zen eta familia guztiari eragin zion notizia horrek.

Johann Strauss-en informazio gehiago hemen:

Johann Strauss

Bere lan famatuenak, “Vals”-ak dira.
Hona hemen batzuk:
· Täuberln-Walzer op. 1 Palomita bals-a (1827)
· Wiener Karneval op. 3 Carnaval Vienés (1828)
· Kettenbrücke-Walzer op. 4 Puente Colgante bals-a (1828)
· Tivoli-Rutsch Walzer op. 39Tobogán Tivoli bals-a (1830)
· Das Leben ein Tanz oder Der Tanz ein Leben! Walzer op. 49 ¡La vida es baile!
· Elisabethen-Walzer op. 71
· Philomelen-Walzer op. 82
· Paris-Walzer op. 101 (1838)
· Huldigung der Königin Victoria von Grossbritannien op. 103 Reina Victoria de Gran Bretaña-ri homenajea
· Wiener Gemüths-Walzer op. 116 Sentimientos Vieneses (1840)
· Lorelei Rhein Klänge op. 154 Sonidos del Rhin y del Lorelei (1843)

Frédéric François Chopin

Pianojole poloniarra izan zen, Erromantizismoaren garaikoa.

Zortzi urterekin, jada pianojole bikaina zen eta bakarrik sortzen zituen bere obrak. Orduantxe hasi zen bere lehen kontzertuak ematen. Bere lehena 1818an izan zen Varsovian.

Gutunak idaztea gorroto zuela esaten zuen, baina, egia esan, 400 gutun baino gehiago aurkitu izan dira, 1000 izan ziteekenak.

Ez zituen gustoko konpromisu familiarrak, horregatik, izan zuen konpromisu bakarra beraren guraso eta arrebekin izan zen.

URL. Honetan bere bizitzari buruzko beste hainbat datu ageri dira:

Frédéric François Chopin

Oso pianojole arrakastatsua da, izan ere, musikari askok esaten dutenez, Chopin-ek inoiz ez zuen piano klaserik jaso, hau da, haiek, <Pianista sin lecciones de piano> bezala deskribatzen zuten, hala nola, Alfred Cortot-ek.
Frédéric Chopin-ek 264 pieza konponitu zituen. Hona hemen batzuk:

• 61 mazurka: (Pianorako)

v N.º 1 Fa sostenido bajuan
v N.º 2 Do sostenido altuan
v N.º 3 Mi altuan
v N.º 4 Mi bemol bajuan

• 27 estudio: Adib.:

v “La cascade”
v “Chromatique”
v “La négresse”

• 26 preludio: Adib.:

v “La harpe éolienne”
v “Les abeilles”
v “Le cavalier”

• 21 nokturno (Pianorako)

v N.º 1 Do sostenido bajuan
v N.º 2 Mi bemol bajuan

• 20 polonesa (Pianorako)

v N.º 1 La altuan
v N.º 2 Do menorrean
Bere lanetako batzuk, zineman agertu ziren. Adibidez, Die Lachende Grille eta Szerelmes szívek pelikulatan.

FRANZ LISTZ

1811ko Urriaren 22an jaio zen Hungarian, eta Alemanian hil zen, 75 urteterkin, 1886ko Uztailaren 31an.
Poema sinfonikoaren sortzaile izan zen, Erromantizismo garaiko forma tipiko bat. Pianoaren interpretazio modernoaren sortzaile, ere izan zen.
Sei urterekin hasi zen pianoa jotzen, bere aitarekin. Orduan, oso pianojole ona eta etorkizun handikoa zela konturatu zen bere aita, eta Karl Czerny pianojole ospetsuaren ikasle izatea lortu zuen. Txikitatik, Alemana, Frantsesa, Italiera eta Ingelesa ikasi zituen, eta beranduago Hungariera ikasten hasi zen.
Liszt-ek, Richard Wagnerri ikasketetan lagundu zion, bestalde, liszt-en alaba, Cosima Liszt, Wagnerrekin ezkondu zen. Wagner, hil zenean, Liszt-ek hainbat obra eskaini zizkion, oso lagun on bihurtu baitziren Liszt eta Wagner. Beranduago, 1886ko Uztailaren 31an, Listz hil egin zen, Wagnerri eskeinitako obra baten musikaldian.

Hona hemen Franz Listz-en obra batzuk:

-Beethovenen sinfonien transkripzioak pianora, 1-9 znb.
-Preludio y fuga, organorako
-4 Valses Mephisto
-La Ideal
-Les Preludes
-20 hungariar rapsodia (20. znb. argitaratu gabe)
-Años de peregrinaje

Hona hemen Listz-en obra batzuen bideoak eta beraiei buruzko gure iruzkinak:

-Sueño de Amor:   Musika lasaiarekin hasten da, baina pixkanaka sendotzen joaten da. Oso melodika da eta oso ondo mantentzen du oreka, sinfonia eta sentimenduen artean. Bukaera aldean, asko sendotzen du eta berriro lasaitzen du musika, gora-behera handiak ditu, azkenik, oso lasai bukatzen du abestia.

Obra ikusi

-Les Preludes: Oso musika lasaiarekin hasten da, sentimedu askokoa. Suspentse puntu bat ere badauka hasierako zati honek. Erdi aldean, musika sendotzen hasten da eta eta bukaera ladean berriro lasaitzen da, musika melodikoa du zati hontan. Oreka ona mantentzen du abesti osoan. Bukaeran oso musika lasaia dago.

Obra ikusi (1) Obra ikusi(2)

-Hungariar Rapsodia 2:  Hasiera sendoa du, suspentse puntu batekin. Pixkanaka lasaitzen doa, baina suspentse puntua galdu gabe. Hasiera triste samarra du, baina aurrerago oso melodiko eta sentimenduz betea da. Abesti guztian zehar, gora-behera handiak ditu, suspentse eta melodikoaren artean eta sendotasunaren eta lasaitasunaren artean. Bukaera aldean, oso “martxosoa” bihurtzen da, sendoa eta melodikoa.

Obra ikusi

-Años de Peregrinaje: Oso musika melodikoarekin hasten da, musika lasaiarekin. Gora behera txikiak daude musikan, lasai samarra baita. Batzuetan isilune hantzekoak egiten ditu eta ondoren, oso musika melodiko polita jotzen du. Erdialdearen bukaera aldean, sendotasuna harzten du, oso melodikoa da eta bukaera aldean asko sendotzen da. Ondoren, musika asko lasaitzen da eta pixkanaka-pixkanaka nusika lasaiarekin bukatzen da.

Obra ikusi

FELIX MENDELSSOHN

Hanburgon(Alemania) jaio zen 1809 ko otsailaren 3an eta hil berriz, Leipzig (Alemania) 1847ko azaroaren 4.

Konpositorea, orkestako zuzendaria  eta pianista izan zen. Alemaniako egunkari erromantiko baten ere lan egin zuen.

Bederatzi urtekiin hasi zen musitaren munduan izan ere, oso gazte bihurtu zen heldu. Hamabost urtekin pieza bat idatzi zuen: El sueño de una noche de verano…

el sueño de una noche de verano

Johannes Brahms

(Hamburgo,1833ko maiatzaren 7a- Viena, 1897ko apirilaren3) musika erromantikoko konpositore alemaniarra izan zen.

Johannes Brahms

Hanburgon jaio zen. Aita kontrabaxu-jole izan zen. Hark irakatsi zizkion bere lehenengo musika jakinbideak. Laster na

baritu zitzaion pianojole ona zela, eta gaztetik, familiaren gastuak ordaintzen zituen restauranteetan, baretan, baita burdeletan ere pianoa jotzen, era berean klaseak ere ematen zituen.

Bere abesti famatuetako bat honako hau da:

http://www.lastfm.es/music/Johannes+Brahms/+videos/+1-wF5IyHls560

Brahms

Brahms, Hungarian Dance

Giuseppe Verdi Parman jaio zen 1813ko urriaren 10ean eta Milalen hil zen 1901eko urtarrilaren 27an. Italiarra zen, Erromantizismoaren garaikoa, eta batez ere opera lantzen zuen.

Bere opera garrantzitsuenak Aida, Rigoletto, II Trovadore edo La Traviata dira. Bestalde, Macbeth eta Otello William Shakespeareren lanak musikatu zituen.

Politikoki, Italiako batasuna sortzeko pertsona garrantzitsutzat hartu zuten. Bere leloa “Viva VERDI” zen, Vittorio Emanuelen erregearen alde egiteko erabiltzen zutena. Garai hartan, Austrohungariar Inperioak bereganatuta zituen lurralde haiek.

Aida